Wymogi dotyczące ekoprojektu
Obowiązujące prawo UE
Podstawą prawną jest rozporządzenie Komisji (UE) 2019/1781 ustanawiające wymogi dotyczące ekoprojektu dla silników elektrycznych i przemienników częstotliwości (VSD). Rozporządzenie stosuje się etapowo od 1 lipca 2021 r., a dalsze wymagania obowiązują od 1 lipca 2023 r.
Rozporządzenie dotyczy jedno- i trójfazowych silników indukcyjnych oraz przemienników częstotliwości objętych jego zakresem. Obejmuje w szczególności silniki przeznaczone do pracy przy sinusoidalnym napięciu przemiennym 50 Hz, 60 Hz lub 50/60 Hz, o napięciu znamionowym powyżej 50 V do 1 000 V AC i mocy znamionowej od 0,12 kW do 1 000 kW. Obowiązują również szczegółowe warunki zakresu stosowania i wyłączenia.
Klasy efektywności (stan: czerwiec 2026 r.)
| Typ silnika / urządzenie | Moc znamionowa | Wymaganie |
|---|---|---|
| Trójfazowy silnik indukcyjny (2, 4, 6 lub 8 biegunów; S1, S3 ≥80%, S6 ≥80%; z wyłączeniem silników Ex eb) | 0,12 kW – <0,75 kW | co najmniej IE2 |
| Trójfazowy silnik indukcyjny (2, 4, 6 lub 8 biegunów; z wyłączeniem silników Ex eb) | 0,75 kW – 1 000 kW | co najmniej IE3 |
| Trójfazowy silnik indukcyjny (2, 4 lub 6 biegunów; bez hamulca i bez ochrony przeciwwybuchowej) | 75 kW – 200 kW | co najmniej IE4 od 01.07.2023 (silniki 8-biegunowe, silniki hamulcowe oraz silniki przeciwwybuchowe są wyłączone z tego wymogu IE4) |
| Jednofazowy silnik indukcyjny | od 0,12 kW | co najmniej IE2 od 01.07.2023 |
| Silniki przeciwwybuchowe o podwyższonym bezpieczeństwie (Ex eb) | 0,12 kW – 1 000 kW | co najmniej IE2 od 01.07.2023 |
| Pozostałe silniki przeciwwybuchowe, o ile objęte zakresem rozporządzenia | 0,12 kW – <0,75 kW / 0,75 kW – 1 000 kW | co najmniej IE2 / co najmniej IE3 (bez wymogu IE4; w zależności od rodzaju ochrony przeciwwybuchowej i zastosowania mogą obowiązywać wyłączenia) |
| Silniki hamulcowe (jeżeli sprawność silnika można określić niezależnie od hamulca) | 0,12 kW – 1 000 kW | jak dla silników standardowych: IE2 / IE3 (bez wymogu IE4; silniki z nierozłącznym hamulcem zintegrowanym są wyłączone) |
| Przemiennik częstotliwości (VSD) (wejście trójfazowe, 100 V – 1 000 V AC, jedno wyjście AC) | dla silników od 0,12 kW – 1 000 kW | co najmniej IE2 |
Najważniejsze wyłączenia
- Silniki o napięciu znamionowym ≤50 V lub >1 000 V
- Silniki nieprzeznaczone do bezpośredniego rozruchu z sieci
- Silniki całkowicie zintegrowane z innym produktem, których sprawności nie można określić niezależnie
- Silniki ze zintegrowaną regulacją prędkości, dla których sprawności nie można określić niezależnie
- Silniki z nierozłącznym hamulcem zintegrowanym
- Silniki zaprojektowane wyłącznie do pracy na wysokości powyżej 4 000 m, w temperaturze otoczenia powyżej +60 °C lub poniżej −30 °C, przy maksymalnej temperaturze pracy powyżej 400 °C, z płynem chłodzącym poniżej 0 °C lub powyżej +32 °C albo całkowicie zanurzone w cieczy
- Silniki przeznaczone do zastosowań związanych z bezpieczeństwem instalacji jądrowych
- Silniki przeciwwybuchowe do pracy pod ziemią
- Silniki bezprzewodowe lub zasilane bateryjnie
- Urządzenia ręczne, prowadzone ręcznie lub mobilne
- Silniki z komutatorem mechanicznym, szczotkami, pierścieniami ślizgowymi lub połączeniami elektrycznymi z wirnikiem
- Całkowicie zamknięte silniki niewentylowane (TENV, IC410)
- Silniki wielobiegowe, w tym silniki przełączalne biegunowo
- Silniki z dziesięcioma lub większą liczbą biegunów
- Silniki nieprzeznaczone do pracy S1, S3 ≥80% lub S6 ≥80% (np. S2, S3 <80%, S6 <80% lub S9)
- Silniki do pojazdów elektrycznych
- Identyczne silniki zamienne objęte szczególną regulacją dotyczącą silników zamiennych
Regulacja dotycząca silników zamiennych
Do 1 lipca 2029 r. silniki mogą być wprowadzane do obrotu jako zamienniki identycznych silników zintegrowanych z produktami wprowadzonymi do obrotu przed właściwą datą: zasadniczo przed 1 lipca 2021 r., a w przypadku silników Ex eb przed 1 lipca 2023 r. Wyłączenie to nie dotyczy automatycznie każdego starszego silnika i wymaga oceny konkretnego przypadku wymiany.
Wyłączenia dla przemienników częstotliwości (VSD)
- Zintegrowane z produktem i niemożliwe do niezależnego zbadania
- Przeznaczone do instalacji jądrowych
- Napędy regeneracyjne
- Napędy z sinusoidalnym prądem wejściowym i całkowitym współczynnikiem odkształcenia harmonicznego poniżej 10%
Perspektywa
Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR), rozporządzenie (UE) 2024/1781, obowiązuje od 18 lipca 2024 r. Tworzy ono ramy dla przyszłych wymagań dotyczących konkretnych grup produktów. Nie wprowadza ono automatycznie nowych, szczegółowych obowiązków dotyczących silników od 1 stycznia 2027 r. Wymogi dotyczące naprawialności lub cyfrowych paszportów produktów będą obowiązywać dopiero wtedy, gdy zostaną określone w odpowiednich przepisach dotyczących konkretnych produktów.
Uwaga: niniejsze zestawienie służy wyłącznie celom informacyjnym. Decydujące znaczenie mają obowiązujące przepisy, ich zakres stosowania oraz dane techniczne i certyfikaty konkretnego produktu.